Wilt u deelnemen aan dit project?

Wilt u verhalen vertellen met uw klas of met uw school? Denkt u aan een interviewproject in het vak geschiedenis, Nederlands of cultuurwetenschappen? Bent u op zoek naar een concreet onderzoeksconcept? Misschien is dit project wel iets voor u.

Grootouders praten graag over vroeger, over de Tweede Wereldoorlog, over hun jeugdjaren die zo anders waren dan hoe jongeren vandaag opgroeien. Sommigen beleefden hun prille jeugdjaren in die moeilijke tijd. Anderen gingen toen werken en stichtten een gezin. Met het ouder worden willen ze hun diepste herinneringen ophalen. Toch luisteren wij niet altijd naar deze persoonlijke verhalen. Ze moeten het afleggen tegen de grote geschiedenis van de oorlog en dreigen vandaag geluidloos te verdwijnen.

Merkwaardig genoeg heeft de jonge generatie van vandaag een nieuw soort luisteraars. Jongeren die zeer geboeid zijn in de oorlogsbelevenissen van hun grootouders. Zij luisteren liever naar hun grootouders dan naar hun eigen vader of moeder. Deze jongeren zijn niet gehinderd door voorkennis en vooroordelen. Zij hebben niet de neiging om het verhaal te onderbreken met eigen herinneringen over een bekende, de bakker of tante nonneke. Zij schrikken niet op wanneer iemand over een ‘zwarte’ spreekt. Deze nieuwe luisteraars kennen minder taboes en ze geven minder snel een oordeel. Daardoor laten ze de echte verhalen beter tot hun recht komen.

Vandaag is deze ontmoeting tussen de generaties nog mogelijk. Een ideaal moment om in uw klas of school een interviewproject op te starten. Stuur de jongeren van vandaag naar de jeugd van toen! Historicus en leerkracht Pieter Serrien biedt met het project ‘Zo was onze oorlog’ een gerichte begeleiding aan om de verhalen over het dagelijks leven tijdens de oorlog op te tekenen. Als specialist in mondelinge geschiedenis geeft hij de leerlingen in een workshop een historische achtergrond en leert hij hen de praktische knepen van het interview. Na de workshop gaan de leerlingen zelf op pad, ze maken een afspraak met hun getuige, nemen het interview af en schrijven het volledige gesprek uit. Tijdens het project krijgen ze feedback op hun vragen, ervaringen en bedenkingen. De school ontvangt een bundel met historische achtergronden, interviewtechnieken, voorbeeldvragen, identificatiefiches en andere nodige documenten. Elk project wordt afgesloten met een kringgesprek waarin de leerlingen en leerkrachten op zoek gaan naar de kenmerken van het dagelijkse leven tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Een interviewproject voor de vakken geschiedenis, cultuurwetenschappen en/of Nederlands in derde graad secundair onderwijs tijdens het schooljaar 2011-2012.

Meer info over de praktische organisatie vindt u hier.

Het momentum

Den oorlog is al lang niet meer die van 14-18. Als we vandaag over het leven tussen het krijgsgewoel praten, gaat het bijna exclusief over de omstandigheden onder de Duitse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat conflict is nog steeds erg dichtbij, de oude generatie maakte het mee als kind of jong volwassene. Voor de tachtigers en negentigers was het de periode waarin ze gingen werken en een gezin stichtten. Voor de zeventigers zijn het hun prille jeugdjaren. Twee generaties die soms wel of niet over die oorlogstijd praten. Maar het valt op: ze laten steeds vaker van hun horen. Met het ouder worden lijken ze hun oudste herinnering op te frissen of confronteren ze hun kleinkinderen met de moeizame of gemoedelijke jeugd die zij beleefden. Lange tijd werd er niet zo vaak geluisterd naar deze vormen van reminiscentie. Er waren weinig luisteraar of de verteller vond zichzelf niet relevant. Waarom zouden die moeilijke verhalen dan ook nodeloos moeten worden opgerakeld?

Vandaag is er een momentum aangebroken. Niet alleen willen de getuigen steeds vaker hun verhaal doen, er zijn ook nieuwe luisteraars opgestaan. Het zijn de grootouders van de jongeren vandaag die de oorlog meemaakten en die jongeren zijn opmerkelijk geboeid. Luister je liever naar je grootmoeder dan naar je moeder? Bovendien zijn deze jongeren niet meer gebonden aan voorkennis en vooroordelen. Zij zullen de getuige minder vaak onderbreken als het over een bekende gaat, over de bakker, of tante nonneke. Zij schrikken niet op wanneer iemand over een ‘zwarte’ spreekt. Deze nieuwe luisteraars kennen minder taboes, vellen minder snel een oordeel en zijn daardoor meer luisteraars dan elke andere interviewer.

Historicus Pieter Serrien wil dit momentum niet zomaar voorbij laten gaan. Toen hij in oktober 2010 van Standaard Uitgeverij de vraag kreeg om een boek te schrijven over het dagelijkse leven tijdens de Tweede Wereldoorlog, bedacht hij het publieksonderzoek ‘Zo was onze oorlog’.